Hazine ve Maliye Bakanlığı, kayıt dışı ekonomiyle mücadelede yapay zekâ destekli yeni bir denetim dönemini başlattı. Sahte fatura ve usulsüz belge düzenleme faaliyetlerini tespit etmek amacıyla geliştirilen KAŞİF adlı analiz uygulaması resmen kullanıma alındı.
Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından TÜBİTAK iş birliğiyle geliştirilen sistem, her gün yaklaşık 4 milyon mükellefin verisini analiz ederek şüpheli işlemleri anlık olarak tespit ediyor. Makine öğrenmesi temelli altyapısıyla çalışan KAŞİF, klasik kural tabanlı denetim modellerinden farklı olarak mükelleflerin davranış değişimlerini analiz ederek riskli işlemleri raporluyor.
KAŞİF Usulsüzlükleri Anında Ortaya Çıkarıyor
GİB Teknoloji ve TÜBİTAK Yapay Zekâ Enstitüsü ortaklığında hayata geçirilen proje, büyük veri platformları üzerinde çalışıyor. Sistem, önceden tanımlanmış sabit kurallara bağlı kalmadan terabaytlarca veriyi işleyerek ticari hayatın olağan akışına aykırı durumları tespit ediyor.
Fatura hareketleri, ithalat–ihracat verileri, çalışan sayısı, işletme kapasitesi gibi onlarca parametre eş zamanlı olarak analiz ediliyor. Bu sayede gerçek ticari faaliyeti olmayan paravan şirketler, kuruluş aşamasında dahi tespit edilebiliyor.
Milyarlarca Liralık Sahte İşlem Tespit Edildi
KAŞİF’in devreye alınmasıyla birlikte dikkat çeken sonuçlar elde edildi. Son üç ayda kurulan ve fiili faaliyeti bulunmamasına rağmen 276 milyar lira tutarında fatura düzenlediği belirlenen 2 bin 550 mükellef sistem tarafından riskli olarak işaretlendi.
Ayrıca bir şirkette ücretli çalışan adına kurulan 7 paravan şirket üzerinden 246 milyon liralık sahte fatura trafiği yönetildiği de tespit edildi.
Riskli Mükellefler Denetime Sevk Ediliyor
Yapay zekâ sistemi tarafından riskli olarak sınıflandırılan mükellefler, Vergi Denetim Kurulu’na yönlendiriliyor. Yapılan saha yoklamaları ve değerlendirmeler sonucunda, yalnızca sahte belge düzenlemek amacıyla kurulduğu belirlenen işletmelerin mükellefiyetleri re’sen kapatılıyor.
Bakan Şimşek: “Kayıt Dışılıkla Mücadelede Yeni Bir Dönem”
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yapay zekâ destekli denetim sistemleriyle kayıt dışı ekonomiyle mücadelede yeni bir aşamaya geçildiğini belirtti. Şimşek, usulsüzlüklerin artık çok daha hızlı ve etkin biçimde tespit edildiğini vurgulayarak, adil rekabet ortamının korunması için denetimlerin kararlılıkla süreceğini ifade etti.
